@uzbyuksalish

Telegram

@uzbyuksalish

Жамоатчилик иштирокининг инновацион усуллари: хориж амалиёти ва Ўзбекистон тажрибаси

 2022-06-14 16:26:00   |     Просмотров: 1757

Давлат ва жамият қурилишининг барча жабҳаларидаги кенг кўламли трансформациялар — миллионлаб инсонларнинг талабига жавобдир. Ўзбекистонда фуқароларнинг ғоялари, фикр-мулоҳазалари, мурожаатлари, таклифлари қабул қилинаётган қарорларнинг асосини ташкил этади, туб ўзгаришларнинг ўзига хос механизмига айланмоқда.

Жорий йилнинг 14 июнь куни Тошкент шаҳрида ўтказилган форумда вазирлик ва идоралар, парламент палаталари, фуқаролик жамияти институтлари, хорижий ва халқаро ташкилотлар вакиллари ҳамда экспертлар Ўзбекистонда жамоатчилик иштирокининг инновацион усуллари, илғор хорижий тажрибалари, шу жумладан, Марказий Осиёдаги энг яхши амалиётларни кўриб чиқди.

Таъкидланганидек, халқ билан мулоқот Президент Шавкат Мирзиёев лавозимга киришганидан бери илгари сурган асосий тамойиллардан биридир. Бунда асосий эътибор фуқароларни қарорлар қабул қилиш жараёнларига жалб этиш, шунингдек, уларнинг бажарилишини назорат қилишга қаратилмоқда. Бунинг учун янги институт ва механизмлар жорий этилмоқда. Давлат органлари ҳузурида жамоатчилик кенгашларини ташкил этиш, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини муҳокама қилиш, мурожаат ва илтимосномалар киритиш, жамоатчилик назоратини амалга ошириш учун платформалар яратиш шулар жумласидандир. Бугунги кунда ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айланган ижтимоий тармоқ фойдаланувчиларининг ёзганлари, мулоҳазалари ўрганилиб, таҳлил қилинмоқда.

Масалан, Президентнинг Виртуал ва Халқ қабулхоналари ҳар куни ёрдам сўраб мурожаат қилган минглаб ўзбекистонликларга ёрдам бермоқда. Улар аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларига манзилли ёрдам кўрсатишнинг самарали воситасига айланди. Мазкур институт фуқаролик жамияти институтлари томонидан давлат органлари фаолияти ва иш сифати устидан жамоатчилик назоратини амалга ошириш имконини ҳам яратди. Бу дарҳол Ўзбекистон фуқароларининг кайфияти ва идрокига таъсир қилди. Бундан ташқари, мурожаатларнинг ягона тизимга жамлангани соҳалар, мавзулар ва ҳудудлар бўйича таҳлил қилиш имконини беради, бу эса “оғриқли нуқталар” – давлат органлари фаолиятидаги муаммо ва камчиликлар, аҳолини ўйлантираётган масалаларни ўз вақтида аниқлаш имконини беради.

Жамоатчилик назоратининг янги механизмлари жорий этилди. Ўзбекистонда 2018 йилгача жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг институционал-ҳуқуқий асослари мавжуд эмас эди. “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги қонун лойиҳаси йиллар давомида давлат органлари ўртасида келишиб олинган. Фақат 2018 йилнинг апрель ойида ушбу қонун қабул қилинди, бу эса самарали жамоатчилик назорати механизмларини жорий этиш истиқболларини очиб берди ва фуқаролик жамияти институтларини сезиларли фаоллаштириш омилига айланди.

Бундан ташқари, янги механизм сифатида ҳуқуқий ҳужжатларни фақат оммавий муҳокамадан сўнг электрон порталда қабул қилиш тартиби жорий этилди. Бугун қонунлар, Президент фармон ва қарорлари, Вазирлар Маҳкамаси қарорлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарорлари лойиҳалари жамоатчилик regulation.gov.uz электрон платформасида муҳокамасидан ўтказилмоқда.

2018 йилда Ўзбекистонда янги институт – давлат органлари ҳузуридаги Жамоатчилик кенгашлари ишлаб чиқилди. Давлатимиз раҳбарининг 2018 йил 4 июлдаги қарорида ихтиёрий асосда фаолият юритувчи доимий фаолият юритувчи маслаҳат-маслаҳат органларини ташкил этиш белгиланган. Бугунги кунда 70 дан ортиқ давлат органи ва муассасалари ҳузурида жамоатчилик кенгашлари ташкил этилган.

Ўтган йилдан бошлаб Очиқ бюджет портали (openbudget.uz) орқали фуқаролар буджет маблағларининг маълум қисмини ўзлаштириш ташаббусларини илгари сурган ҳолда ўзини-ўзи бошқариш органларида бевосита иштирок этиши мумкин. Ташаббускор бюджетлаштириш воситаси ёрдамида Openbudget.uz  платформаси орқали аҳоли ўз маҳалласи, аҳоли пункти ва туманининг айрим ижтимоий муаммоларини ҳал этиш бўйича таклифларни фаол равишда илгари сурмоқда. Булар, масалан, инфратузилмани яхшилаш, ичимлик суви билан таъминлаш, кўчаларни ёритиш, мактабларни таъмирлаш ва жиҳозлаш, болалар майдончалари ва спорт майдончалари, истироҳат боғлари қуриш, экологик вазиятни яхшилаш ва ҳоказолар бўйича таклифлар бўлиши мумкин.

Ушбу мақсадлар учун 2021 йилда республика бюджетидан истисно тариқасида туман ва шаҳарлар бюджетларига қўшимча равишда қарийб 92,7 миллиард сўм ажратилди. Жорий йилдан бошлаб мазкур маблағлар туман ва шаҳарлар бюджетлари параметрларига киритилди.

Таъкидлаш жоизки, ҳар йили Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони билан жамоат ташкилотлари томонидан режалаштирилган ислоҳотлар, хусусан, Давлат дастурлари ижроси юзасидан мониторинглар ташкил этиш бўйича вазифалар белгиланган. Мамлакатимизнинг барча ҳудудларида Мустақил мониторинг ва баҳолаш жамоатчилик гуруҳлари ташкил этилгани, уларга “Юксалиш” умуммиллий ҳаракати ҳудудий бўлинмалари раҳбарлари бош бўлиши катта янгилик бўлди. Жамоатчилик гурҳлари таркибига, асосан фуқаролик жамияти институтлари, бизнес ва экспертлар ҳамжамияти, оммавий ахборот воситалари вакиллари киритилмоқда. Улар Тараққиёт стратегияси ва 2022 йилги Давлат дастурида белгиланган мақсадларга эришганлик даражасини баҳолаган ҳолда йиллик муқобил ҳисоботлар тайёрлайди ва эълон қилади.

Форум иштирокчилари 3 та мавзули сессия якунлари бўйича жамоатчилик иштирокини кенгайтириш, фуқароларни қарорлар қабул қилиш жараёнларига жалб этишнинг инновацион услуб ва ёндашувларини жорий этиш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишди.

“Жамоатчилик иштирокининг инновацион усуллари” форуми  “Юксалиш” умуммиллий ҳаракати томонидан Олий Мажлис Сенати билан ҳамкорликда АҚШ Халқаро тараққиёт агентлиги (USAID) ва Евроосиё жамғармаси кўмагида ташкил этилди. Форум 17 июнга қадар давом этадиган “Фаол фуқаролар ҳафталиги” дастурига киритилган.

“Юксалиш” умуммиллий ҳаракати матбуот хизмати